10.03.2026, godz. 19:00 „Popiół i diament”, bilet: 17 zł

Reżyseria: Andrzej Wajda

Scenariusz: Andrzej Wajda, Jerzy Andrzejewski

Obsada: Zbigniew Cybulski, Ewa Krzyżewska, Wacław Zastrzeżyński

Gatunek: Psychologiczny, Dramat, Polityczny

Produkcja: Polska 1958

Czas trwania: 99 min.

Dystrybucja: Stowarzyszenie Kin Studyjnych

Jeden z najsłynniejszych filmów kina polskiego. Historia młodego akowca rozdartego między obowiązkiem a pragnieniem normalnego życia, łączący romantyczny etos z dramatem „żołnierzy wyklętych”.

Ostatnie dni II wojny światowej. Młody akowiec, Maciek Chełmicki, musi wykonać jeszcze jeden rozkaz – zastrzelić komunistycznego aparatczyka, który przybył do prowincjonalnego miasteczka, by przejąć władzę. Z upływem godzin bohater widzi coraz mniejszy sens ciągłej walki, nawiązuje romans z barmanką miejscowego hotelu i staje się świadkiem zabawy przedwojennego establishmentu, celebrującego koniec starych czasów. Maciek, po czasach wojny, chce przede wszystkim żyć i kochać, ale wciąż musi walczyć, pamiętać o poległych i poświęcać własne życie.

Powstała w okresie „Odwilży” adaptacja powieści Jerzego Andrzejewskiego zmieniła napięcia i nastroje stalinowskiego pierwowzoru. Andrzejewski traktował swą książkę jako próbę przerzucenia mostów między skłóconymi częściami narodu polskiego, a ofiarę głównych bohaterów uznawał za ostatnią konieczną, po której należało już złożyć broń i zająć się odbudową ojczyzny. Na Jałtę wpływy mieć przecież nie możemy. Kilka lat po publikacji książki mało kto wierzył w ten rodzaj naiwności. Stalinizm okazał się brutalną rozprawą z opozycją, czasem sądowych mordów, kłamstwa, propagandy i bezimiennych mogił. W aktualizacji powieści pomógł Wajdzie Zbigniew Cybulski, którego nowoczesna, przywodząca na myśl techniki Jamesa Deana rola stała się w historii polskiej kultury nieprzebrzmiałym mitem.

Seans z cyklu: WAJDA: re-wizje. Przegląd filmów Andrzeja Wajdy w 100. rocznicę urodzin.

Mini-retrospektywa „WAJDA: re-wizje” ma na celu przywrócenie Wajdy jako twórcy aktualnego – nowoczesnego, młodzieńczego w ekspresji i niezwykle dynamicznego – reżysera, który zawsze trzymał rękę na pulsie współczesnej kultury i z niezwykłą przenikliwością opowiadał o młodych ludziach uwikłanych w historię, politykę i narodowe mity. Dobór filmów podkreśla różnorodność jego dorobku: obok arcydzieł powszechnie uznanych pojawiają się tytuły, które dziś szczególnie domagają się reinterpretacji a program przeglądu został ułożony w rytmie kalendarza – każdy miesiąc przynosi inny tytuł, korespondujący z porą roku, nastrojem i tematyką filmu.

Harmonogram przeglądu „WAJDA: re-wizje”:

• MARZEC – Popiół i diament (1958)

Ikona polskiej szkoły filmowej, film-symbol i punkt odniesienia dla całej twórczości Wajdy.

• KWIECIEŃ – Wesele (1972)

Narodowy dramat i rozrachunek z polskością – idealny moment przed maturami.

• MAJ – Niewinni czarodzieje (1960)

Film o młodości, miłości i rytmie miasta – z wyraźnie majowym klimatem.

• CZERWIEC – Człowiek z marmuru (1977)

Jedno z najważniejszych dzieł kina zaangażowanego, aktualne i dziś.

• LIPIEC – Brzezina (1970)

Kameralna opowieść o życiu, śmierci i naturze.

• SIERPIEŃ – Kronika wypadków miłosnych (1985)

Historia miłości rozgrywająca się w przededniu wojny – pożegnanie pewnej epoki.

• WRZESIEŃ – Krajobraz po bitwie (1970)

Miłość w cieniu wojny, który nie znika wraz z końcem walk.

• PAŹDZIERNIK – Bez znieczulenia (1978)

Stale aktualny film o opresji, polityce i osobistym rozpadzie.

• LISTOPAD – Ziemia obiecana (1974)

Monumentalne dzieło o narodzinach kapitalizmu i cenie sukcesu.

• GRUDZIEŃ – Wszystko na sprzedaż (1968)

Autotematyczny, zimowy film o stracie i pamięci w przededniu 60. rocznicy śmierci Zbyszka Cybulskiego.

—-

Organizator: Stowarzyszenie Kin Studyjnych

Kurator przeglądu: prof. Rafał Syska

Partner Główny: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych

Projekt finansowany ze środków: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego